Δυσκολη κατάσταση

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Αναστασιάδης συγκάλεσε για αύριο, 9 Νοεμβρίου, στις 7μμ, στο Προεδρικό Μέγαρο, σύσκεψη με την επιδημιολογική συμβουλευτική ομάδα, στην παρουσία του Υπουργού Υγείας, για αξιολόγηση της επιδημιολογικής εικόνας και λήψη σχετικών αποφάσεων μετά τον αυξημένο αριθμό κρουσμάτων κορωνοϊού που έχουν σημειωθεί.

H επιδημιολογική εικόνα που θα αποτυπωθεί τα επόμενα εικοσιτετράωρα στην Κύπρο θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τα περαιτέρω βήματα για την ανακοπή του ιού, μιας και σε μεγάλο βαθμό θα καταδείξει εάν τα περιοριστικά μέτρα που τέθηκαν σε ισχύ είναι αποτελεσματικά ή όχι. Αναλόγως της αποτίμησης θα υπάρξουν και οι αναγκαίες κινήσεις. Εάν το πρόσημο είναι θετικό και τα πράγματα αρχίσουν να κινούνται προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της επιδημιολογικής εικόνας τότε θα σημάνει η αντίστροφη μέτρηση για την αποκλιμάκωση των περιοριστικών μέτρων.

Σε αντίθετη περίπτωση όμως, η κλιμάκωση των μέτρων θα είναι μονόδρομος και το σενάριο του διευρυμένου lockdown θα βρίσκεται στο τραπέζι, όπως συνέβη στην Ελλάδα και σε πλείστες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που είναι αντιμέτωπες με το πρωτοφανές κύμα του ιού. Παρόλο ότι υπήρξε προβληματισμός για τη λήψη πιο δραστικών μέτρων και στην Κύπρο, στο Υπουργικό Συμβούλιο της Τετάρτης δεν τέθηκε θέμα lockdown αφού οι ειδικοί εκτιμούν ότι επί του παρόντος δεν συντρέχει λόγος για κάτι τέτοιο. Ή καλύτερα, το ακραίο αυτό μέτρο θεωρείται το ύστατο όπλο που έχει στη φαρέτρα της η κυβέρνηση και θα καταφύγει σε αυτό, όταν κριθεί ότι τα δεδομένα επί του εδάφους δεν επιτρέπουν άλλη λύση. Στην εξίσωση λαμβάνεται υπόψη και η οικονομική διάσταση ενός lockdown, το οποίο σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συνοδεύεται από την επιδότηση των εργαζομένων και επιχειρήσεων που θα επηρεαστούν.

Επί του παρόντος η κατάσταση θεωρείται διαχειρίσιμη και η όλη προσπάθεια εστιάζεται στη συγκράτηση της εξάπλωσης του ιού ώστε να μην υπάρξει ανεξέλεγκτη αύξηση του αριθμού των ατόμων που χρειαστεί να νοσηλευτούν. 

Οι εκτιμήσεις των ειδικών ότι η πιο δύσκολη περίοδος στην Κύπρο ενδεχομένως να είναι τον Δεκέμβριο-Ιανουάριο όταν το δεύτερο κύμα του κορωνοϊού ίσως συμπέσει με εποχιακές λοιμώξεις, είναι ένας παράγοντας που λήφθηκε υπόψη στις εισηγήσεις για την κλιμάκωση των περιοριστικών μέτρων, το εύρος τους και τη χρονική τους διάρκεια. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η στρατηγική που χαράχθηκε προβλέπει τρεις κατηγορίες μέτρων, τα μεσοπρόθεσμα μέτρα με ισχύ σε παγκύπρια βάση μέχρι τις 15 Ιανουαρίου, τα έκτακτα μέτρα επίσης σε παγκύπρια βάση με ισχύ μέχρι τις 30 Νοεμβρίου και τα έκτακτα μέτρα με ισχύ στις Επαρχίες Λεμεσού και Πάφου, μέχρι τις 16 Νοεμβρίου. 

Ειδικότερα για τη Λεμεσό και Πάφο, το αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο καταγράφηκε ξεπέρασε κάθε προηγούμενο και άγγιξε τριπλάσιες τιμές από το προηγούμενο δεκαπενθήμερο. Για τη Λεμεσό η αθροιστική επίπτωση ήταν 420 άτομα ανά 100 χιλιάδες και στην Πάφο, 294 άτομα ανά 100 χιλιάδες.

Τις τελευταίες μέρες τα στοιχεία της επιδημιολογικής εικόνας δημιουργούν μια σύνθετη και εν πολλοίς αντιφατική εικόνα. Η υποχώρηση του δείκτη αναπαραγωγής στο 1 φέρνει ανακούφιση αλλά την ίδια ώρα τα αυξημένα κρούσματα και οι πάρα πολλές επαφές τους, (ένας στους 7 που εξετάστηκαν μέσω της διαδικασίας της ιχνηλάτησης βρέθηκε θετικός στον ιό) προκαλούν έντονη ανησυχία, γιατί οδηγούν στη γρήγορη διασπορά του ιού και την ίδια ώρα δυσχεραίνουν τη διαδικασία της ιχνηλάτησης, που μέχρι πρόσφατα ήταν το «υπερόπλο», που επέτρεπε στην Κύπρο να καταγράφει πολύ καλές επιδημιολογικές επιδόσεις.

Λόγω ακριβώς της μεγάλης διασποράς του ιού, ιδιαίτερα στην πόλη της Λεμεσού, η διαδικασία της ιχνηλάτησης κινήθηκε με πολύ αργούς ρυθμούς με αποτέλεσμα να εντοπίζονται «παλιά» κρούσματα, που αλλοίωναν την ακρίβεια της χρονικής εξέλιξης της επιδημιολογικής εικόνας. Συνεπεία αυτής της κατάστασης δεν υπήρξε έγκαιρος εντοπισμός και απομόνωση των στενών επαφών και δυνητικών κρουσμάτων, γεγονός το οποίο ουσιαστικά υπονόμευσε την τρίπτυχη στρατηγική που ακολουθεί η Κύπρος δηλαδή, πολλά τεστ, σχολαστική ιχνηλάτηση και απομόνωση υπόπτων κρουσμάτων. Αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό ζήτημα εάν υπάρχουν πολλά κρούσματα που δεν έχουν εντοπιστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση υπάρχει ο κίνδυνος ραγδαίας επιδείνωσης της κατάστασης. 

Το Υπουργείο Υγείας ενισχύει τη φαρέτρα του με την αξιοποίηση της τεχνολογίας ταχείας ανίχνευσης αντιγόνου (Rapid test), η οποία θα βοηθήσει στην γρηγορότερη αποτύπωση της εικόνας, σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού και σε άκρως νευραλγικούς χώρους, όπως είναι τα νοσηλευτήρια και κέντρα υγείας, γηροκομεία και δομές. Τις τελευταίες 14 ημέρες του Οκτωβρίου από τις 1.800 καταγεγραμμένες επιβεβαιωμένες περιπτώσεις COVID το 85,3% (1.536) αφορούσε σε εγχώριες μεταδόσεις, ενώ το 8% (144 περιστατικά) είχε άγνωστο επιδημιολογικό ιστορικό. Επίσης, από τα 1.716 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά COVID-19 των τελευταίων 14 ημερών του Οκτωβρίου τα 463 (27%) δεν ανέφεραν οποιοδήποτε σύμπτωμα κατά τη διάγνωση ενώ τα 1.253 (73%) ανέφεραν τουλάχιστον ένα σύμπτωμα.  Επίσης, 421 άτομα (24,9%) ανέφεραν τουλάχιστον ένα υποκείμενο νόσημα.  

Πιέζεται το σύστημα 

Η αύξηση του αριθμού των νοσηλευομένων ασθενών είναι η πτυχή που προκαλεί τις εντονότερες ανησυχίες για τον πολύ απλό λόγο ότι οι αντοχές του συστήματος υγείας έχουν μια συγκεκριμένη οροφή. Με βάση το επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης που παρουσίασε ο οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας στον Υπουργό Υγεία από τα μέσα περασμένου Οκτωβρίου, το Νοσοκομείο Αμμοχώστου στο Παραλίμνι, που έχει οριστεί ως Νοσοκομείο Αναφοράς για τον Κορωνοϊό έχει χωρητικότητα 88 κλίνες, εκ των οποίων οι έξι είναι στη Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας. Αυτή τη στιγμή αξιοποιούνται χώροι από το Ουρολογικό του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, δυναμικότητας από 16-26 κλίνες. Σε περίπτωση που η πληρότητα  στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου φθάσει το 100%, τότε θα αρχίσει η αξιοποίηση θαλάμων του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, με δυνατότητα 70 κλινών.  

Για ασθενείς για τους οποίους υπάρχει υποψία ότι έχουν προσβληθεί από τον κορωνοϊό και χρήζουν νοσηλείας θα χρησιμοποιηθεί αρχικά μέρος του 5ου ορόφου του Νοσοκομείου Λεμεσού. Με βάση το σχεδιασμό, εάν χρειαστεί ανάγκη ο 5ος όροφος θα χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες της πανδημίας. Για να λειτουργήσει εξ ολοκλήρου ο 5ος όροφος της Λεμεσού, πρέπει να γεμίσει το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου και ο θάλαμος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Σε αυτή την περίπτωση, τα προγραμματισμένα χειρουργεία και άλλα σοβαρά περιστατικά του Νοσοκομείου Αμμοχώστου θα παραπέμπονται στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, το οποίο δεν θα δέχεται ασθενείς με covid.  Στην περίπτωση που γεμίσουν και οι 70 κλίνες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, τότε θα αξιοποιηθούν και άλλοι χώροι του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας.

Σε ετοιμότητα βρίσκεται η νέα Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) του ΓΝ Λευκωσίας, δυναμικότητας 28 κλινών, η οποία θα αξιοποιηθεί αποκλειστικά για περιστατικά covid. Η υφιστάμενη ΜΕΘ του ΓΝ Λευκωσίας θα παραμείνει για άλλα περιστατικά, εκτός κορωνοϊού. Στο ΓΝ Λευκωσίας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες έγινε βασική εκπαίδευση 148 νοσηλευτών για να μπορούν να εργαστούν σε ΜΕΘ, αν χρειαστεί.  Συνολικά οι κλίνες στις δύο ΜΕΘ είναι 60 με δυνατότητα να αυξηθούν σε 110 και στη συνέχεια, με αξιοποίηση της ΜΕΘ του ΓΝ Λεμεσού και άλλων νοσηλευτηρίων, η επάρκεια ανέρχεται σε 200. Η επάρκεια σε αναπνευστήρες μπορεί να αυξηθεί αλλά το πρόβλημα περισσότερο έχει να κάνει με την έλλειψη επαγγελματιών υγείας για τη στελέχωση Μονάδων Εντατικής Θεραπείας. Οι σχεδιασμοί προβλέπουν την επίταξη υπηρεσιών και εγκαταστάσεων από τον ιδιωτικό τομέα εάν προκύψει ανάγκη για κάτι τέτοιο.