Ημικρανία

Μία συχνή και ιδιαίτερα επιβαρυντική νευρολογική πάθηση

Η ημικρανία αποτελεί μία από τις συχνότερες νευρολογικές διαταραχές. Το 2021 κατατάχθηκε τρίτη σε επιβάρυνση μεταξύ όλων των νευρολογικών νοσημάτων, σύμφωνα με τα προσαρμοσμένα κατά ηλικία έτη ζωής με αναπηρία (DALYs). Πρόκειται για μια διαταραχή με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, την καθημερινή λειτουργικότητα και την παραγωγικότητα, ενώ διεθνώς παραμένει χαμηλό το ποσοστό των ασθενών που λαμβάνουν έγκαιρη και ολοκληρωμένη θεραπεία. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει ειδική αγωγή για τις κρίσεις αλλά και σύγχρονες προληπτικές θεραπείες που έχουν εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Τι είναι η κεφαλαλγία και πόσο συχνά εμφανίζεται

Οι κεφαλαλγίες συνολικά αποτελούν από τις πιο διαδεδομένες διαταραχές του νευρικού συστήματος. Είναι ένα επώδυνο σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται είτε σε πρωτοπαθείς παθήσεις – όπως η ημικρανία, η κεφαλαλγία τάσης ή η αθροιστική κεφαλαλγία – είτε να εμφανιστεί δευτερογενώς, για παράδειγμα λόγω υπερβολικής χρήσης παυσίπονων.

Περίπου 40% του παγκόσμιου πληθυσμού (3,1 δισ. άνθρωποι σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 2021) παρουσιάζει κάποια μορφή κεφαλαλγίας, με συχνότερη εμφάνιση στις γυναίκες. Οι κεφαλαλγίες αποτελούν μία από τις συχνότερες νευρολογικές παθήσεις σε ηλικίες από 5 έως και 80 ετών, επηρεάζοντας ανθρώπους ανεξαρτήτως χώρας, εισοδήματος ή τρόπου ζωής.

Η ημικρανία ως σημαντική αιτία αναπηρίας

Σύμφωνα με τις Παγκόσμιες Εκτιμήσεις Υγείας (2021), η ημικρανία αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία DALYs, μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο και τη νεογνική εγκεφαλοπάθεια. Οι συχνές κρίσεις επηρεάζουν έντονα την οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή του ατόμου. Επιπλέον, η χρόνια πορεία της πάθησης συνδέεται συχνά με αυξημένα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης.

Πώς εκδηλώνεται η ημικρανία

Οι κρίσεις ημικρανίας διαρκούν 4–72 ώρες και χαρακτηρίζονται από:

έντονο, συνήθως μονόπλευρο πονοκέφαλο
σφύζοντα πόνο μέτριας έως σοβαρής έντασης
ναυτία ή έμετο
φωτοφοβία (ευαισθησία στο φως)
φωνοφοβία (ευαισθησία στους ήχους)

Σε μερίδα ασθενών προηγείται αύρα, με παροδικά οπτικά (π.χ. ζιγκ-ζαγκ γραμμές), αισθητικά ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα.

Η ημικρανία αφορά 12–15% του γενικού πληθυσμού, εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες και τυπικά μεταξύ 35–45 ετών, αν και μπορεί να ξεκινήσει ήδη από την εφηβεία. Στα παιδιά οι κρίσεις συχνά έχουν μικρότερη διάρκεια και συνοδεύονται από κοιλιακά συμπτώματα.

Αιτίες και μηχανισμοί

Παρότι η ακριβής αιτία δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί, θεωρείται ότι κρίσιμο ρόλο παίζουν ουσίες που προκαλούν φλεγμονή γύρω από νεύρα και αγγεία στο κεφάλι, με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί της κρίσης.

Θεραπεία – Πώς αντιμετωπίζεται η ημικρανία

Ανακούφιση των κρίσεων

Η θεραπεία κατά τη διάρκεια μιας κρίσης μπορεί να περιλαμβάνει:

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Παρακεταμόλη
Ειδικά φάρμακα για ημικρανία όπως τριπτάνες
Νεότερα φάρμακα όπως οι γκεπάντες (gepants)

Μέτρα πρόληψης στην καθημερινότητα

Η σταθερότητα στη ρουτίνα είναι καθοριστική:

σταθερό ωράριο ύπνου
καλή ενυδάτωση
ισορροπημένη διατροφή
περιορισμός αλκοόλ και καφεΐνης
αναγνώριση τροφών που λειτουργούν ως εκλυτικοί παράγοντες (τυρί, σοκολάτα, κρασί)

Σύγχρονη προφυλακτική φαρμακευτική αγωγή

Σε άτομα με συχνές ή ιδιαίτερα σοβαρές κρίσεις, χορηγείται προληπτική θεραπεία. Στην τελευταία δεκαετία έχουν προστεθεί εξελιγμένα φάρμακα που στοχεύουν τον υποδοχέα CGRP, πρωτεΐνη-κλειδί στη δημιουργία της ημικρανίας. Κυκλοφορούν σε ενέσιμη μορφή ή χάπι και χορηγούνται με συγκεκριμένα κριτήρια.

Η σημασία του Νευρολόγου

Η σωστή διάγνωση και η επιλογή κατάλληλης θεραπείας απαιτούν αξιολόγηση από εξειδικευμένο Νευρολόγο. Το θεραπευτικό πλάνο καθορίζεται με βάση τη συχνότητα των κρίσεων, τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τον αντίκτυπο στην καθημερινότητα.