Είναι όντως το πρωινό το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας ή πρόκειται για μύθο;

Τι ισχύει τελικά;

Το πρωινό συχνά χαρακτηρίζεται ως το βασικότερο γεύμα της ημέρας, όμως κατά πόσο είναι επιβλαβές για την υγεία μας να το παραλείπουμε; Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες δείχνουν πως ίσως τελικά να μην είναι τόσο καθοριστικό όσο θεωρείται ευρέως.

Η λέξη «breakfast» στην αγγλική γλώσσα προέρχεται από το “break the fast” — δηλαδή, «σπάω τη νηστεία». Με άλλα λόγια, πρόκειται για την πρώτη τροφή που λαμβάνει ο οργανισμός μετά από ώρες χωρίς φαγητό κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παρόλο που μελέτη σε πάνω από 30.000 άτομα έδειξε πως περίπου το 15% των ενηλίκων αποφεύγει συστηματικά το πρωινό, η άποψη ότι είναι απαραίτητο παραμένει ευρέως διαδεδομένη.

Σύμφωνα με τον Ευμένη Π. Καραφυλλίδη, Κλινικό Διαιτολόγο – Διατροφολόγο και Διευθυντή Διαιτολογικού Τμήματος του Metropolitan General, το πρωινό προσφέρει στον οργανισμό βασικά θρεπτικά συστατικά και ενέργεια για να ξεκινήσει η ημέρα σωστά. Πολλοί πιστεύουν επίσης ότι μπορεί να συμβάλλει και στη ρύθμιση του βάρους.

Πόσο απαραίτητο είναι τελικά το πρωινό;

Όπως συμβαίνει με πολλά θέματα στη διατροφή, δεν υπάρχει μια απλή απάντηση. Η επιστημονική βιβλιογραφία περιλαμβάνει μελέτες που υποστηρίζουν τόσο τη σημασία του πρωινού όσο και την αβλάβεια της παράλειψής του.

Η τακτική κατανάλωση γευμάτων, πρωινού συμπεριλαμβανομένου, φαίνεται να βοηθά στην καλύτερη κάλυψη των διατροφικών αναγκών του σώματος μέσα στην ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, εφόσον κάποιος εξασφαλίζει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά από τα υπόλοιπα γεύματά του, η απουσία πρωινού ίσως δεν είναι κρίσιμη.

Τι λένε οι έρευνες;

Τα οφέλη του πρωινού

Πολλά από τα πλεονεκτήματα που αποδίδονται στην κατανάλωση πρωινού βασίζονται σε μελέτες παρατήρησης, οι οποίες δεν αποδεικνύουν άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Για παράδειγμα, ανασκόπηση του 2021 που περιελάμβανε 14 τέτοιες μελέτες (Zhi-hui Li et al., 2021), έδειξε πως όσοι έτρωγαν πρωινό καθημερινά είχαν χαμηλότερο κίνδυνο για:

καρδιαγγειακά νοσήματα
διαβήτη
παχυσαρκία
υπέρταση
έμφραγμα
αυξημένη LDL χοληστερόλη
κοιλιακή παχυσαρκία
πρόωρο θάνατο σχετιζόμενο με την καρδιά

Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι τέτοιες μελέτες δεν αποδεικνύουν ότι το πρωινό είναι ο άμεσος λόγος των θετικών αποτελεσμάτων και μπορεί απλώς να συνδέεται με έναν γενικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

Παράλληλα, ανάλυση στοιχείων από περισσότερους από 30.000 Αμερικανούς έδειξε ότι όσοι παρέλειπαν το πρωινό είχαν χαμηλότερη πρόσληψη βασικών μικροθρεπτικών συστατικών, όπως:

φυλλικό οξύ
ασβέστιο
σίδηρος
βιταμίνες A, C, D
βιταμίνες του συμπλέγματος Β (Β1, Β2, Β3)

Μια άλλη τυχαιοποιημένη μελέτη του 2017 (Jakubowicz D et al.), που περιέλαβε άτομα με διαβήτη τύπου 2 αλλά και υγιείς, έδειξε ότι η παράλειψη πρωινού απορρύθμισε τους κιρκάδιους ρυθμούς και αύξησε τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μετά το επόμενο γεύμα.

Σχετίζεται το πρωινό με την απώλεια ή αύξηση βάρους;

Αν και πολλοί δηλώνουν ότι νιώθουν πιο χορτασμένοι όταν ξεκινούν τη μέρα με πρωινό, η επιστημονική τεκμηρίωση δεν δείχνει σημαντικές διαφορές στη συνολική ημερήσια πρόσληψη θερμίδων μεταξύ όσων τρώνε και όσων παραλείπουν το πρωινό.

Τετραμηνιαία τυχαιοποιημένη μελέτη του 2014 (Dhurandhar et al.), στην οποία συμμετείχαν 309 υπέρβαροι ή παχύσαρκοι ενήλικες, δεν βρήκε καμία ουσιαστική διαφορά στην απώλεια βάρους μεταξύ των ομάδων που κατανάλωναν ή δεν κατανάλωναν πρωινό.

Επιπλέον, ανασκόπηση του 2019 (Sievert et al.), που περιλάμβανε 13 αντίστοιχες μελέτες, υπογράμμισε ότι η προσθήκη πρωινού ενδέχεται να μην είναι η καλύτερη στρατηγική για απώλεια βάρους και σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Βέβαια, οι μελέτες είχαν περιορισμούς, όπως μικρή διάρκεια και απουσία λεπτομερειών για το είδος των τροφών που καταναλώθηκαν.

Τελικά, να φάω ή όχι πρωινό;

Ο κ. Καραφυλλίδης καταλήγει ότι, παρόλο που το πρωινό ίσως να μην είναι αντικειμενικά το σημαντικότερο γεύμα της ημέρας, εξακολουθεί να παίζει ρόλο στην ισορροπημένη διατροφή. Προσφέρει ενέργεια και θρεπτικά στοιχεία και μπορεί να συμβάλει σε μια πιο οργανωμένη διατροφική ρουτίνα.