Νέα Σαλαμίνα

Η ιστορία της ομάδας της Αμμοχώστου

Αν κάποτε η ιστορία αναζητήσει τους ιδρυτές του αθλητικού σωματείου της Νέας Σαλαμίνας στην Αμμόχωστο, μπορεί εύκολα να παραπέμψει στην ιδρυτική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στο θέατρο «Χατζηχαμπή» στις 7 του Μάρτη 1948.

Στην πραγματικότητα όμως η όλη προεργασία και τελική απόφαση πάρθηκε από επτά οραματιστές νέους, σε μια σύσκεψη που έγινε τρεις εβδομάδες νωρίτερα, στις 14 του Φλεβάρη 1948. Η σύσκεψη αυτή έγινε στο καφενείο του Ανδρέα Πάρπα που ήταν δίπλα στη Δημοτική Αγορά Αμμόχωστου, στο κέντρο της πόλης και οι συμμετέχοντες σε αυτή ήταν οι ακόλουθοι:

– Νικής Γεωργίου και Αντώνης Τότσης πρωταθλητές στίβου του ΓΣΕ
– Ανδρέας Πασχαλίδης παράγοντας του σωματείου της Ανόρθωσης
– Ανδρέας Πάρπας πρώην ποδοσφαιριστής της Ανόρθωσης
– Παναγιώτης Καλογήρου αθλητής του ΓΣΕ
– Κώστας Ελευθερίου και Νίκος Κόκκινος παράγοντες της αριστεράς στην Αμμόχωστο.

Αυτοί οι νέοι ήταν άτομα με προοδευτικές πολιτικές πεποιθήσεις, ανήκαν στο χώρο της αριστεράς και του ΑΚΕΛ και είχαν ενεργό σχέση με το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό αλλά δεν ανέχονταν τον τρόπο με τον οποίο οι παράγοντες της δεξιάς πολιτικοποιούσαν τον αθλητισμό και τον χειραγωγούσαν.

Η πολιτικοποίηση του αθλητισμού και η προσπάθεια της δεξιάς να ελέγξει και τους αθλητικούς θεσμούς, αποτελούσε μέρος της ευρύτερης αντίδρασης να ελέγξει και να σταματήσει τη διείσδυση της αριστεράς στην κυπριακή κοινωνία. Οι προσπάθειες αυτές καθοδηγούνταν από άτομα που ασχολούνταν με την πολιτική και ανήκαν στο Κυπριακό Εθνικό Κόμμα (ΚΕΚ), που είχε ιδρυθεί ως αντίβαρο του ΑΚΕΛ στις αρχές της δεκαετίας του 1940. Σύμφωνα με πηγές του Ντίνου Φοινικαρίδη στο βιβλίο του «Ποδόσφαιρο – άθλημα του λαού ή των κομματικών ελίτ;» (2013) «από τον Δεκέμβρητου 1943, τα μέλη του ΚΕΚ στεγάζονταν στο οίκημα της Ανόρθωσης, η οποία φιλοξενούσε το κόμμα για 6 χρόνια.»

Στην Αμμόχωστο ο ΓΣΕ και η Ανόρθωση ήταν οι μόνοι σύλλογοι που ασχολούνταν με τον αθλητισμό. Μέσα στις τάξεις του ο ΓΣΕ είχε προοδευτικούς αθλητές στίβου που ήταν οι κορυφαίοι στην Κύπρο ενώ στην Ανόρθωση έπαιζαν ποδοσφαιριστές με προοδευτικές αντιλήψεις. Τέτοιοι αθλητές ήταν οι παγκυπριονίκες τότε Αντώνης Τότσης και Νικής Γεωργίου. Όμως μέσα στο πνεύμα της εποχής εκείνης τόσο ο ΓΣΕ όσο και η Ανόρθωση άρχισαν να επιβάλλουν περιορισμούς διαφόρων μορφών.

Η 7η του Μάρτη 1948

Η ιδρυτική συνέλευση του υπό «εκκόλαψη» σωματείου έγινε, όπως είχε προγραμματιστεί, στις 7 του Μάρτη1948, στο κινηματοθέατρο «Χατζηχαμπή» Αμμοχώστου.

Στη συνέλευση προέδρευσε ο Γιώργος Φάνος και πήραν μέρος γύρω στα 150 ιδρυτικά μέλη. Το καταστατικό του σωματείου κατέθεσε ο Κώστας Ελευθερίου ενώ αποφασίσθηκε και το όνομα του σωματείου ως «ΑΘΛΗΤΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΝ ΣΩΜΑΤΕΙΟΝ ΝΕΑ ΣΑΛΑΜΙΣ». Στην ιδρυτική συνέλευση είχε προταθεί και το όνομα «Αρσινόη» από τον γιατρό Γεώργιο Φάνο αλλά η πλειοψηφία της συνέλευσης ψήφισε το ΝΕΑ ΣΑΛΑΜΙΣ.

Η ιδέα για το όνομα αυτό ξεκίνησε από μια εισήγηση του Ευαγόρα Λανίτη που είχε προτείνει σε κάποιους Παγκύπριους αγώνες όπως η Ανόρθωση μετονομασθεί σε Σαλαμίνα (λόγω της αρχαίας Σαλαμίνας), πράγμα που δεν έγινε δεκτό. Η ιδέα για ένα τέτοιο όνομα κρατήθηκε και επανήλθε με την ίδρυση του νέου σωματείου.

Το πρώτο 9μελές Διοικητικό Συμβούλιο της Νέας Σαλαμίνας καταρτίσθηκε σε σώμα ως ακολούθως:

– Ανδρέας Πασχαλίδης (Πρόεδρος)
– Γεώργιος Φάνος (Αντιπρόεδρος)
– Κώστας Ελευθερίου (Γ. Γραμματέας)
– Μιχαήλ Δανιήλ Σιαλής (Ταμίας)
– Αντώνης Τότσης (Εισπράκτορας)
– Λυκούργος Αρχοντίδης (υπ. ποδοσφαίρου)
– Νίκος Κόκκινος (υπ. ποδοσφαίρου)
– Παναγιώτης Καλογήρου (υπ. στίβου)

Λίγες μέρες μετά την ιδρυτική συνέλευση και με εισήγηση του τότε Δήμαρχου Αμμοχώστου, Αδάμ Αδάμαντος, αφαιρέθηκε η λέξη «πνευματικό» από το όνομα και παρέμεινε το «ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΝΕΑ ΣΑΛΑΜΙΣ»

Η εφημερίδα «Δημοκράτης» έγραψε τα ακόλουθα στην έκδοση της στις 8 Μαρτίου 1948, κάτω από τον τίτλο «ΜΙΑ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΣΤΟ ΒΑΡΩΣΙ» και τον υπότιτλο Ιδρύθηκε νέο αθλητικό σωματείο η «Νέα Σαλαμίς».

Σήμερα στις 11 π.μ. έγινε στο θέατρο Χ”Χαμπή η ιδρυτική συνέλευση του νέου αθλητικού σωματείου της πόλης μας.  

«Νέα Σαλαμίς».

Το προεδρείο αποτελέσθηκε από τούς κκ. Ανδρέα Πασχαλίδη, Γεώργιο Φάνο, γιατρό, και Κώστα Ελευθερίου. Μιλώντας ο κ. Γ. Φάνος τόνισε ότι η προοδευτικότερη πόλη του νησιού μας, η Αμμόχωστος, «δεν έχει μέχρι σήμερα ένα πραγματικό καθαρά αθλητικό σωματείο. Ανάλυσε επίσης το πρόγραμμα του σωματείου, σαν αθλητικού και πνευματικού κέντρου της πόλης μας και κάλεσε όλους τους αθλητές και τους φιλάθλους να μπουν στο νέο σωματείο.»

Σε συνέχεια ο κ. Ελευθερίου κατάθεσε το σχέδιο καταστατικού που εγκρίθηκε με λίγες τροποποιήσεις. Τέλος βγήκε με ψηφοφορία το Διοικητικό Συμβούλιο από τους κ.κ. Γ. Φάνο, Α. Πασχαλίδη. Λυκ. Αρχοντίδη, Κ. Ελευθερίου,Μ. Κόκκινο, Μ. Δανιήλ και Αντ. Τότση. Η Συνέλευση αποφάσισε να εκδώσει διακήρυξη σε όλους τους αθλητές και φιλάθλους και να τους καλεί να ενισχύσουν το έργο του νέου σωματείου.

Όνομα, έμβλημα και χρώματα

Η Νέα Σαλαμίνα φέρει το όνομα της αρχαίας πόλης της Κύπρου Σαλαμίς. Το αρχαίο όνομα “Σαλαμίς” προέρχεται από τη ρίζα Σαλ = άλας, δηλαδή το αλμυρό νερό, και το -άμις που σημαίνει στη μέση. Μια φούχτα γης δηλαδή στη μέση του θαλασσινού νερού. Το έμβλημα της Νέας Σαλαμίνας καταγράφει το σχήμα μιας ασπίδας όπου σε ερυθρόλευκο φόντο υπάρχουν οι πέντε κύκλοι της ολυμπιακής σημαίας, το σύμβολο του ολυμπιακού πνεύματος.

Οι πέντε κύκλοι παραπέμπουν στην οικουμενικότητα και την παγκόσμια ενότητα των ηπείρων και των λαών της ανθρωπότητας. Στο φόντο των ολυμπιακών κύκλων, υπάρχουν εννιά στήλες (5 λευκές και 4 κόκκινες) που εναλλάσσονται συμμετρικά στο έμβλημα.Το λευκό χρώμα προσδίδει φωτεινότητα, συμβολίζοντας την αγνότητα και την καθαρότητα. Το κόκκινο χρώμα παραπέμπει στη φωτιά και την καθαρτική της ιδιότητα, στον έρωτα και το χρώμα της καρδιάς και του αίματος. Συμβολίζει τον θυμό και την ορμή της επανάστασης, το πάθος, τη δράση και την ενεργητικότητα που ταυτίζονται πλήρως με την ανάγκη των αδικιμένων, των μη προνομιούχων ανθρώπων της πόλης και επαρχίας Αμμοχώστου στην πάλη για κοινωνική δικαιοσύνη.

Τα πρώτα χρώματα της Νέας Σαλαμίνας ήταν το κίτρινο και το βυσσινί.Με αυτά αγωνίστηκε για δύο χρόνια στο πρωτάθλημα της ΚΕΠΟ. Μετά το 1950 το διοικητικό συμβούλιο αποφάσισε την καθιέρωση του ερυθρόλευκου χρώματος. Η εισήγηση στηριζόταν στη σκέψη πως το κόκκινο συμβολίζει τη δύναμη, τον αγώνα και την αυτοπεποίθηση. Το άσπρο την ειρήνη, την αλληλεγγύη και την ευγενή άμιλλα.

Η ίδρυση της ΚΕΠΟ και η ένταξη στην ΚΟΠ

Η Νέα Σαλαμίνα μαζί με άλλα αριστερά σωματεία που ιδρύθηκαν την ίδια περίοδο,  προσπαθούσαν για τρία συνεχόμενα χρόνια να πείσουν την ΚΟΠ να τα δεχθεί ως μέλη της, αλλά η ΚΟΠ απέρριπτε το αίτημα τους. Έτσι, τα αριστερά σωματεία προχώρησαν στην ίδρυση μιας νέας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας της Κυπριακής Ερασιτεχνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (ΚΕΠΟ), το Δεκέμβριο του 1948. Η νέα ομοσπονδία, που διοργάνωνε πρωταθλήματα και κύπελλα, έγινε αφορμή για να στραφούν στα γήπεδα χιλιάδες νέοι φίλαθλοι. Οι αγώνες του πρωταθλήματος της ΚΕΠΟ προσέλκυαν πολύ περισσότερους φιλάθλους από αυτούς της ΚΟΠ. Στην ΚΕΠΟ συμμετείχαν έξι ομάδες: η Νέα Σαλαμίνα με έδρα την Αμμόχωστο, η Ομόνοια και ο Ορφέας με έδρα τη Λευκωσία, η Αλκή με έδρα τη Λάρνακα, ο ΑΜΟΛ με έδρα τη Λεμεσό (που το 1951 μετονομάστηκε σε Ανταίο) και ο Νέος Αστέρας με έδρα τη Μόρφου.

Η ύπαρξη δύο ποδοσφαιρικών ομοσπονδιών και η διεξαγωγή δύο πρωταθλημάτων σε μια μικρή χώρα, όπως η Κύπρος, ήταν κάτι το πρωτοφανές. Δημιουργούνταν προβλήματα οικονομικά και γηπεδικά. Ο διαχωρισμός αποτελούσε τροχοπέδη στις προοπτικές για πρόοδο και ανάπτυξη του κυπριακού ποδοσφαίρου. Επιπρόσθετα, τα σωματεία θεωρούσαν ότι το πνεύμα του αθλητισμού είναι η συναδέλφωση και φιλία και όχι διαχωρισμός και διακρίσεις.

Το καλοκαίρι του 1953, όλοι σχεδόν οι κορυφαίοι αθλητικοί παράγοντες της εποχής τάσσονταν υπέρ της ενοποίησης του κυπριακού ποδοσφαίρου. Τον Αύγουστο του 1953 η Νέα Σαλαμίνα, η Ομόνοια, η Αλκή και ο Ανταίος υπέβαλλαν κοινή αίτηση στην ΚΟΠ για εγγραφή στη δύναμη της ως σωματεία Α΄ κατηγορίας. Τον επόμενο μήνα, στις 19 Σεπτεμβρίου 1953, η ΚΟΠ έκανε δεκτή την αίτηση της Νέας Σαλαμίνας, της Ομόνοιας και του Ανταίου για ένταξη τους στην ΚΟΠ. Η ενοποίηση του ποδοσφαίρου ήταν γεγονός. Η πολεμική όμως της ΚΟΠ προς τα σωματεία αυτά συνεχίστηκε. Απέρριψε την αίτηση της Αλκής, του Ορφέα και του Νέου Αστέρα Μόρφου (τα δύο πρώτα εντάχθηκαν ένα χρόνο αργότερα), ενώ επικαλούμενη το καταστατικό της, υποστήριξε ότι μια ομάδα έπρεπε να συμμετάσχει στο πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας και οι άλλες δύο στην. Οι ομάδες της ΚΕΠΟ αποδέχτηκαν τις προϋποθέσεις αυτές με σκοπό να επιτευχθεί τελικά η ενοποίηση. Σε ειδική συνεδρία της ΚΕΠΟ αποφασίστηκε να ενταχθεί στην Α΄ κατηγορία η Ομόνοια και στη Β΄ κατηγορία η Νέα Σαλαμίνα και ο Ανταίος. Μετά τις εξελίξεις αυτές, η ΚΕΠΟ αυτοδιαλύθηκε.

Η Νέα Σαλαμίνα αγωνίστηκε στην Β’ κατηγορία της ΚΟΠ για 2 χρονιές πετυχαίνοντας την άνοδο της στην Α’ κατηγορία την περίοδο 1955-56. Έκτοτε καθιερώθηκε στα σαλόνια των μεγάλων της ΚΟΠ. Στο πρώτο επίσημο παιχνίδι στην Α’ κατηγορία, η Νέα Σαλαμίνα πέτυχε ιστορική νίκη απέναντι στην Ανόρθωση με 3-2, που ήταν και η πρώτη νίκη απέναντι στην συμπολίτιδα από την ίδρυση της Νέας Σαλαμίνας.

Δημοτικό Στάδιο Αμμοχώστου

Ο εκδιωγμός των Σαλαμιναίων απο το στάδιο ΓΣΕ και οι ανάγκες για προπονητικό χώρο οδήγησαν τους διοικούντες την ομάδας σε αναζήτηση γηπέδου. Αρχικά, η Νέα Σαλαμίνα αγωνίστηκε στο γήπεδο του Αγίου Λουκά (Προόδου) στην Αμμόχωστο. Παράλληλα, το σωματείο άρχισε τις προσπάθειες για δημιουργία ιδιόκτητου σταδίου.

Ο Γαβριήλ Μακρής, δημοτικός σύμβουλος Αμμοχώστου και παράλληλα ποδοσφαιριστής της Νέας Σαλαμίνας, προώθησε την εισήγηση του σωματείου για δημιουργία σταδίου. Την εποχή εκείνη, το Ισραήλ έκανε δωρεά στο δήμο Αμμοχώστου τρεις χιλιάδες λίρες, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη βοήθεια που πρόσφεραν οι κάτοικοι της Αμμοχώστου στους Εβραίους πρόσφυγες. Η δωρεά προοριζόταν για υλοποίηση ενός κοινωφελούς έργου. Το δημοτικό συμβούλιο Αμμοχώστου αποφάσισε όπως «η οικονομική βοήθεια των Εβραίων παραχωρηθεί για τη δημιουργία Δημοτικού Αθλητικού Σταδίου, το οποίο να είναι στη διάθεση των Αμμοχωστιανών για την προώθηση και εξάπλωση του μαζικού λαϊκού αθλητισμού».

Η κατασκευή του σταδίου ξεκίνησε στις αρχές του 1949 με την καθοριστική συμβολή λαϊκών οργανώσεων και γενικότερα τον απλό κόσμο της Αμμοχώστου που με εθελοντική εργασία εργάστηκαν για την οικοδόμησή του. Το στάδιο ολοκληρώθηκε το 1952 και αποτέλεσε το πρώτο στάδιο της Κύπρου με στέγαστρο στις κερκίδες. Εκεί η Νέα Σαλαμίνα αγωνίστηκε την περίοδο 1952-53. Από το 1953, μετά την ενοποίηση των ποδοσφαιρικών ομοσπονδιών, καθορίστηκε ως έδρα της το στάδιο ΓΣΕ. Το Δημοτικό Στάδιο Αμμοχώστου χρησιμοποιήθηκε για τις προπονήσεις της ομάδας μέχρι και το 1974.

Η άνοδος στην Α’ Κατηγορία και οι πρώτες επιτυχίες 

Μετά την ενοποίηση του κυπριακού ποδοσφαίρου το 1953, η Νέα Σαλαμίνα εντάχθηκε στη Β΄ κατηγορία της ΚΟΠ. Την πρώτη ποδοσφαιρική περίοδο, 1953-54, ο στόχος της Νέας Σαλαμίνας ήταν η άνοδος στην Α΄ κατηγορία. Η Νέα Σαλαμίνα τερμάτισε δεύτερη, χάνοντας την ευκαιρία να διεκδικήσει την άνοδο.

Την επόμενη αγωνιστική περίοδο, στέφθηκε πρωταθλήτρια της Β΄ κατηγορίας και συγχρόνως διασφάλισε την άνοδό της στην Α΄ κατηγορία. Την ίδια περίοδο, η Νέα Σαλαμίνα πέτυχε ιστορική νίκη στο κύπελλο Κύπρου 1954-55, αποκλείοντας μια από τις ισχυρότερες ομάδες της εποχής, τον ΑΠΟΕΛ, με νίκη 3-2 μέσα στο ΓΣΕ. Παρόμοια επιτυχία είχε 57 χρόνια μετά, την περίοδο 2001-02 και αφού αγωνιζόταν στη Β΄ κατηγορία, απέκλεισε και πάλι τον μετέπειτα πρωταθλητή ΑΠΟΕΛ εκτός έδρας με 1-0, στο ΓΣΠ.

Ιστορική αποτελεί η περίοδος 1955-56 καθώς ήταν η πρώτη φορά που η Νέα Σαλαμίνα συμμετείχε στην Α΄ κατηγορία, πραγματοποιώντας αξιόλογη πορεία ως νεοφώτιστη στην κατηγορία, κατακτώντας την τρίτη θέση. Αυτή είναι και η καλύτερη θέση που έχει κατακτήσει στην ιστορίας της, θέση που κατέκτησε τέσσερις φορές. Αξιοσημείωτο της περιόδου αυτής ήταν και η νίκη στην πρεμιέρα του πρωταθλήματος απέναντι στην Ανόρθωση στο ΓΣΕ. Η νίκη αυτή αποτελεί την πρώτη της στην Α΄ κατηγορία και πρώτη επί της Ανόρθωσης.