Πτηνοπαρατήρηση στην Κύπρο

Ένα νέο χόμπι που ήρθε για να ανατρέψει τις παραδόσεις;

Αν ρωτήσεις κάποιον τι είναι η Κύπρος, θα σου πει:

Παραλίες.
Ήλιος.
Καλοκαίρι.
Φραπές.

Αν όμως ξυπνήσεις μια μέρα στις 5 το πρωί και πας σε μια αλυκή…

θα δεις μια τελείως διαφορετική χώρα.

'Ενα μωβ στον ουρανό που υποχωρεί για να αφήσει στην θέση του σε ένα ροζ και εκείνο με τη σειρά του στο πορτοκαλί του φρεσκοξυπνημένου ήλιου.
Μία απόλυτη ησυχία που σπάει μονάχα με τα πρώτα κελαηδίσματα των πουλιών & τα φτεροκοπήματα τους .
Μία υγρασία που σπάζει κόκαλα και θέλει να σιγουρευτεί πως παραμένεις ξύπνιος.Και ύστερα είναι αυτή η μαγική ομίχλη που τα κάνει όλα να φαίνονται σαν απο ταινία .

Καλώς ήρθες στον κόσμο της πτηνοπαρατήρησης.

Τι είναι τελικά το birdwatching;

Με απλά λόγια;

Παρατηρείς τα πουλιά. Τόσα χρόνια κοίταζες τα πουλιά . Στην γειτονιά , στα πάρκα , στις αυλές . Τώρα όμως μαθαίνεις να τα βλέπεις .Την συμπεριφορά τους , το μοτίβο τους , τις συνήθειες τους .. ακόμα και τους αστείους τσακωμούς τους.

. 'Ενα περίεργο είδος… διαλογισμού.

Κάθεσαι. Περιμένεις. Ακούς. Παρατηρείς.

Και ξαφνικά αρχίζεις να βλέπεις πράγματα που τόσα χρόνια αγνοούσες.

Κινήσεις στα καλάμια. Σκιές στον ουρανό. Ήχους που δεν είχες προσέξει ποτέ.

Το μυαλό χαμηλώνει ταχύτητα.

Και αυτό από μόνο του είναι εθιστικό.

Δεν είναι τόσο “περίεργο χόμπι” όσο νομίζεις

Για χρόνια υπήρχε το κλασικό στερεότυπο:

Άγγλοι συνταξιούχοι.
Καπελάκι.
Σορτσάκι.
Κιάλια στον λαιμό.
Λίστα ειδών στο χέρι.

Και ναι — αυτοί υπάρχουν ακόμα .Και χάρη σε αυτούς το hobby μεγάλωσε.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γερμανία εκατομμύρια άνθρωποι ασχολούνται ενεργά με το birdwatching. Υπάρχουν λέσχες, φεστιβάλ, οργανωμένα tours, μέχρι και εξειδικευμένα ταξιδιωτικά πακέτα μόνο για πουλιά.

Αλλά τα πράγματα έχουν αλλάξει.Πλέον βλέπεις:

25άρηδες με κάμερες , ζευγάρια , τύπους με εξωτικά τατουάζ και κυάλια

Το birding έγινε.. cool.

Λιγότερο «συνταξιοδοτικό χόμπι», περισσότερο περιπέτεια.

Στην Ελλάδα και στην Κύπρο ειδικά τα τελευταία χρόνια οι ομάδες στο Facebook και οι κοινότητες έχουν εκτοξευτεί. Χιλιάδες μέλη μοιράζονται φωτογραφίες, σπάνιες εμφανίσεις, τοποθεσίες.

Αρχίζει και εδώ να γίνεται κουλτούρα.

Και γιατί η Κύπρος είναι τόσο σημαντική;

Γιατί είμαστε πάνω σε… αεροδιάδρομο.

Η Κύπρος βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική.

Που σημαίνει ότι κάθε άνοιξη και φθινόπωρο:

εκατομμύρια μεταναστευτικά πουλιά περνούν από εδώ.

Μιλάμε για πάνω από 400 καταγεγραμμένα είδη.

Για birders από το εξωτερικό αυτό είναι θησαυρός.

Γι’ αυτό βλέπεις κόσμο να έρχεται διακοπές μόνο για:

Ακρωτήρι.
Ορόκλινη.
Κάβο Γκρέκο.
Ακάμα.
Λίμνη Παραλιμνίου.

Και αυτός ο τουρισμός είναι διαφορετικός.

Μικρά ξενοδοχεία, καφεδάκια, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, τοπικοί οδηγοί.

Οικολογικός τουρισμός χωρίς φασαρία. Πιο ανθρώπινος. Σέβονται τη φύση.

Win–win.

Αλλά δεν είναι όλα ροζ

Να τα λέμε και αυτά.

Υπάρχει ακόμα παράνομη παγίδευση και λαθροθηρία.Παλιές συνήθειες που δυστυχώς δεν έφυγαν εντελώς.

Οργανώσεις όπως BirdLife Cyprus, Terra Cypria ,CABS ,και διεθνείς ομάδες παλεύουν συνέχεια για προστασία.

Τα καλά νέα όμως;Η νέα γενιά αλλάζει.Λιγότερα όπλα.Περισσότερες κάμερες.Περισσότεροι φωτογράφοι.Περισσότερη ευαισθησία.

Και κάποιοι από αυτούς είναι πραγματικοί « εθισμένοι » με την καλή έννοια.

Όπως ο τύπος που γνώρισα πρόσφατα.

Κάπου εδώ γνώρισα τον “Birding Rebel”

Ραντεβού 5:10 το πρωί.

Σκοτάδι.

Εγώ με καφέ να προσπαθώ να λειτουργήσω.Αυτός ήδη έτοιμος.

Ήρεμος τύπος. Low profile. .

Απλά ένας άνθρωπος που του αρέσει να χάνεται στη φύση.

Η κουβέντα μας

Περπατάμε προς τη λίμνη.

- Πώς ξεκίνησες;

BR:
Πάντα φωτογράφιζα. Από μικρός. Street photography κυρίως.
Η αλήθεια είναι πως δεν θυμάμαι και πολλά .Πέρασα μια δύσκολη φάση στη ζωή μου , και όταν προσπαθούσα να ''ξαναπερπατήσω'' , έψαχνα να βρω κίνητρο .Ξεκίνησα να βλέπω τα χρώματα της αυγής , να παρατηρώ τους ήχους γύρω μου . Απομακρύνθηκα απο τους ανθρώπους , βρήκα τον εαυτό μου , βρήκα τα πουλιά .

Τι σε τραβάει σε αυτό;

BR:
Τα πουλιά δεν σε κρίνουν.
Σε αναγκάζουν να κάνεις κάτι που έχουμε ξεχάσει: να περιμένεις.
Να ακούς. Να παρατηρείς. Να ζεις τη στιγμή. Ξαφνικά ανακάλυψα έναν μαγικό κόσμο που ένιωσα πως βλέπω μοναχά εγω .Νομίζω αυτό ήταν που με έκανε να εθιστώ .Ήταν η διέξοδος μου , είναι δηλαδή . Απο την ζωή που πλέον υπάρχει γύρω μας .Η όλη ροή και βουή της καθημερινότητας . Το τρέξιμο ... - ε αυτό είναι η δική μου παύση.

Η ομάδα του

Δεν είναι πάντα μόνος.

Καμιά φορά όλο αυτό μοιάζει με μικρή εκδρομή – αποστολή.

Η σύντροφος στο κάθισμα του συνοδηγού, σε ρόλο spotter, με το μάτι συνέχεια έξω:

«Αριστερά! Αριστερά! Πάνω στον στύλο! ΣΤΑΜΑΤΑ!»

Κλασική σκηνή μέσα στο αμάξι.

Και το πιο αστείο απ’ όλα;

Ο παπαγάλος τους πάει παντού μαζί.

Road trips. Παρατηρητήρια. Χωράφια. Λίμνες.

Σαν μικρή φτερωτή μασκότ της ομάδας.

Λίγο χαοτικό, λίγο αστείο, αλλά ταυτόχρονα πολύ εντυπωσιακό.

Σαν οικογενειακή εκδρομή… απλά αντί για πικνίκ, κυνηγάνε πουλιά με κιάλια και φακούς.

Η ταλαιπωρία ..

- Τι είναι το πιο ζόρικο;

BR:
Οδήγηση 3-4 το πρωί για να είσαι κάπου πριν χαράξει.
Ύπνος στο αμάξι.
Κρυμμένος σε σκηνή με 100% υγρασία.
Βροχή. Λάσπη.
Να περιμένεις ώρες ατελείωτες να κάτσει εκείνο το πουλί που περιμένεις , πάνω σε ένα κλαράκι & να γυρνάς σπίτι με άδεια χέρια .΄Η ακόμα χειρότερα να πρέπει να κάνεις και τα ψώνια στον γυρισμό .. αλλά εσύ άφησες τον νου σου στο δάσος.

Και μετά γελάει:

BR:
Έχω κολλήσει τόσες φορές στη λάσπη που έχασα το μέτρημα.
Μια φορά γι αυτόν τον λόγο έπεσα σε τεράστια λακκούβα σε εργοτάξιο στη λίμνη του Παραλιμνίου με το αμάξι .Ήταν αυτό που λέμε '' μα καλά που κοιτούσες ? τα πουλάκια ?
(και αφού κοιταζόμαστε γελάμε δυνατά και οι δύο ! )

400 ευρώ ο μηχανικός.
Η γυναίκα μου ήθελε να με σκοτώσει.

Θες να το κάνεις επάγγελμα;

BR:
Θα το ήθελα. Όχι για φήμη.
Απλά για να βγάζω τα λεφτά του εξοπλισμού μου και των ταξιδιών.

Εκεί γελάει:

BR:
Κάθε φορά που λέω “χρειάζομαι έναν νέο φακό” γίνεται οικογενειακό συμβούλιο για να χορηγηθεί η άδεια !
'Εφτασα στο σημείο να δανειστώ λεφτά για να πιάσω τον 500αρη φακό μου . Τον βρήκα ευκαιρία & ήμουν άφραγκος ! Να ναι καλά ο κουμπάρος μου ! ( γελάμε και οι δύο ξανά )

Εξοπλισμός

Τι χρειάζεται κάποιος για να ξεκινήσει;

Με κοιτάζει σοβαρός.

BR:
Πάθος. Καφές και .... μπόλικη υπομονή.
Τίποτα άλλο.'Ενα ζευγάρι κυάλια για αρχή θα βοήθαγε . 

- Οι φωτογραφίες σου ? Τα βίντεο ?  

BR:
Υπάρχει μεγάλη κοινότητα.Biodivercity of Cyprus , Βirdlife Cyprus , Birds of Cyprus - είναι κάποιες απο τις ομάδες στο  FB .Η Άγρια φύση στην Ελλάδα & άλλες.. Ανταλάζουμε φωτογραφίες ,γνώσεις και παρατηρήσεις μεταξύ μας .Μαθαίνουμε ο ένας απο τον άλλον ..
 Θα ήθελα πολύ κάποια στιγμή να κάνω μια έκθεση . Να δει όλος ο κόσμος πόσα σπάνια πλάσματα φτανουν στο νησί και εμείς δεν έχουμε ιδέα .. υπάρχει ένας τεράστιος , κρυμμένος κόσμος εκεί έξω  !

-Οπότε είσαι ενεργός στα social ?

BR: 

Το χειρότερό μου . Τα αντιπαθώ ..ειδικά τα τηλέφωνα . Σε αποσπάνε απο τη στιγμή μπροστά σου , απο την ίδια τη ζωή πολλές φορές . Είναι όμως αναγκαίο κακό .. ο μόνος τρόπος για να προωθήσεις τη δουλειά σου .Αναγκάζεσαι να είσαι ''ενεργός'' . Πολλές φορές με βοηθά η γυναίκα μου .. Δεν παίζω σωστά το παιχνίδι και ίσως κάποιες φορές βάζω τον εαυτό μου σε μπελάδες . Αν δεν ήταν αυτή .. 

-Σε καταλαβαίνω .. Είναι η μάστιγα της εποχής .Να φανταστώ είσαι όλη μέρα στα λιβάδια & στα δάση δηλαδή ? 

BR:
(Γελάει ειρωνικά) Πολύ θα το θελα .. η αλήθεια είναι πως ένα σημαντικό μέρος του χρόνου μου το περνάω στο γραφείο μου . Ολα αυτά τα βίντεο που ανεβάζω στο κανάλι μου στο YouTube πίστεψε με θέλουν πολλή δουλειά . Το οποίο μπορεί και να μη φαίνεται.Θέλω ο κόσμος να νιώθει τι περνάς για να βγάλεις μια φωτογραφία, οπότε φτιάχνω και ανάλογο περιεχόμενο με τα παρασκήνια . https://youtu.be/EeQtZBuTZp4?si=9Dsd6t27vt4RbUxo

-Τι θέλεις να καταφέρεις με τα βίντεο ?
Θέλω να δείξω όλα όσα περνάει ένας φωτογράφος της φύσης στο πεδίο . Τις ομορφιές της φύσης , τις απρόσμενες ξαφνικές συναντήσεις με είδη που δεν τα προγραμματίζεις .Τον αυθόρμητο ενθουσιασμό . Αλλά και τα δύσκολά .. το ατελείωτο περπάτημα , την αναμονή μέσα στα χόρτα , η μέση σου που πιάνεται επειδή κάθεσαι μπρούμυτα για ώρες κρατώντας τη μηχανή .Το πώς  κάνεις έρπην μέσα στα χόρτα για να πλησιάσεις ένα φλαμίνγκο όσο γίνεται πιο κοντά του χωρίς όμως να το επηρεάσεις. 

– Δηλαδή;

–Υπάρχει ένας άγραφος κώδικας. 
Κρατάς απόσταση. Αν δεις το πουλί να αγχώνεται ή να σε κοιτάει περίεργα, έχεις ήδη πλησιάσει πολύ.Δεν πάμε να τα σηκώσουμε για να πετάξουν για την '' τέλεια '' φωτογραφία.
Αυτό το κάνουν μόνο όσοι είναι αρχάριοι.Όλοι μας περάσαμε αυτό το στάδιο .

Αν το πουλί πετάξει εξαιτίας σου, έχασες. Δεν κέρδισες.

– Οπότε πιο πολύ… παρατηρείς;

– Ακριβώς.Χαμηλή φωνή, αργές κινήσεις, κρύβεσαι, περιμένεις.
Δεν πλησιάζεις φωλιές, δεν πατάς καλαμιές, δεν χαλάς το περιβάλλον για να “χωθείς” λίγο πιο μέσα.
Φεύγεις και ο χώρος πρέπει να είναι όπως τον βρήκες. Σαν να μην πέρασες ποτέ.

– Μου ακούγεται λίγο σαν φιλοσοφία ζωής, όχι απλά χόμπι.

– Είναι.
Γιατί στην ουσία πας σπίτι κάποιου άλλου. Δεν είναι δικός σου ο χώρος.
Εμείς είμαστε οι φιλοξενούμενοι.

Τα πουλιά είναι οι μόνιμοι κάτοικοι.

Οπότε σεβασμός. Πάντα.Το ζητούμενο είναι να καταγράψεις τα είδη στην φυσική τους συμπεριφορά . Αόρατος παρατηρητής .

'Εχεις κάποιο όνειρο ?

BR:
Πέραν απο το να χτυπήσει το τηλ μου το NATIONAL GEOGRAPHIC και να μου προσφέρει δουλειά ?( Γέλια ξανα )

Ναι.. να ξυπνήσει αυτή η χώρα κάποια στιγμή και να αντιληφεί τον θησαυρό που έχει .. η νέα γενιά .Αντί να μάθουν πως να κρατάνε το σιιηπεττο , να τους κάνουν δώρο μια φωτογραφική . Μια εγκυκλοπαίδια .

Και αν ξέρω πως έχω βάλει ένα μικρό λιθαράκι σε αυτό ? Είμαι ευτιχισμένος !

Η σημασία της καταγραφής & τα δαχτυλίδια

– Κάτι που βλέπω ότι κάνετε πολλοί είναι να “καταγράφετε” τα πουλιά. Όχι απλά φωτογραφία και τέλος. Γιατί είναι τόσο σημαντικό;

Κάθε φορά που βλέπεις και καταγράφεις ένα είδος — πού το είδες, πότε, πόσα άτομα — αυτά τα δεδομένα έχουν αξία.

Δείχνουν πότε περνάνε τα μεταναστευτικά, αν μειώνονται οι πληθυσμοί, αν αλλάζουν διαδρομές λόγω κλίματος.

Είμαστε ερασιτέχνες που βοηθούν την επιστήμη.

– Και με τα δαχτυλιδωμένα πουλιά τι γίνεται;

Βλέπεις ένα μικρό δαχτυλιδάκι στο πόδι, με έναν κωδικό.
Όταν γίνεται κάπου αναφορά για τον αριθμό του , μπορείς να δεις όλη την διαδρομή που ακολούθησε ώσπου να φτάσει εδώ /

Μπορεί να δαχτυλιδώθηκε στην Πολωνία ή στη Σουηδία και να έφτασε μέχρι την Κύπρο.

Σκέψου το λίγο… ένα πλασματάκι 20 γραμμαρίων να έχει ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα.

Προσπαθούμε αν μπορούμε ταυτόχρονα να βοηθάμε και σε κάτι .

 Άφησες κι ένα μικρό αποτύπωμα που έχει νόημα.

Τελικά…Η Κύπρος δεν είναι μόνο οι παραλίες και τα καλοκαίρια που όλοι ξέρουμε.

Οι σκιές που περνούν πάνω από το κεφάλι σου και που ποτέ πριν δεν είχες προσέξει. Είναι ένα νησί που εκατομμύρια πουλιά το χρησιμοποιούν ως ξεκούραση .

Ως ανάσα.

Η πτηνοπαρατήρηση το μόνο που χρειάζεται είναι να χαμηλώσεις λίγο ρυθμό.

Να κοιτάξεις γύρω σου. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πραγματικό νόημα. Ίσως κάπου εκεί βρεις και τον εαυτό σου.